Podcast: Careful Conversations (in dutch)

Wat is de rol van geluid in de zorgsector? Daarover spreken Dick Rijken (directeur STEIM), Ad Blom (Programmamanager innovatie bij zorginstelling Pieter van Foreest), Simon van der Linden (gamedesign Monobanda) en Erwin de Vlugt (Lector Technologie voor Gezondheid aan De Haagse Hogeschool) in deze podcast serie. Hoe kan kwaliteit van leven verbeterd worden aan de hand van geluid? Dat is de centrale vraag tijdens deze ‘Careful Conversations’.

De vier heren komen uit verschillende werelden. In deze podcast-reeks wordt duidelijk dat, om de kwaliteit van leven binnen de zorg te kunnen verbeteren, de verschillende sectoren eerst elkaar beter moeten leren begrijpen, en begrijpen waar elke sector over gaat. Wat zijn hun waarden? Hoe ga je om met waarden? Welke soorten betekenis staan centraal?

Om geluidstechnologie een succesvolle rol te laten spelen bij het verbeteren van de kwaliteit van leven moeten Maker en Gebruiker met de ogen van de ander leren kijken en de eigen kennis inzetten voor duurzame innovaties.

Sprekers

Dick Rijken

Directeur STEIM | Onafhankelijk adviseur 37degrees

Doctoraal, Cognitive Science, Radboud Universiteit

‘De toekomst is geen plek, maar een richting’. Dick Rijken, directeur STEIM, stuurt op onderzoek, experiment, innovatie en op verbindingen. STEIM is al meer dan 50 jaar een platform voor de top van de internationale geluidskunst. Hier kunnen kunstenaars en studenten hun ideeën omzetten in installaties, instrumenten en optredens. Maar STEIM is zeker niet alleen actief in de geluidskunst. Ook elders liggen er inhoudelijke uitdagingen die te maken hebben met het werken met geluid, muziek en muzikaliteit. STEIM is ook actief binnen de zorgsector en het sociale domein. Juist in andere sectoren komen nieuwe vragen naar boven die voor STEIM en voor makers interessant zijn.

Simon van

der

Linden

Medeoprichter Monobanda | Gamedesign | Concepten

Interactive Performance Design, Cognitive Science, HKU

Na zijn studie aan de Hogeschool voor de Kunsten Utrecht richtte Simon samen met vier medestudenten het kunstenaarscollectief Stichting Monobanda op. Monobanda ontwerpt interactieve games en spellen waarbij zij het menselijke uitdrukkingsvermogen en betekenisvolle interacties onderzoekt. Het spel staat hierin centraal: de beste menselijke kwaliteiten, zoals creativiteit, gemeenschapszin, motivatie en zelfvertrouwen komen hierin immers naar voren. De projecten van Monobanda verkennen deze creativiteit en verbeelding; projecten die de ruimte tussen de virtuele en fysieke wereld optimaal inzetten, ervaringen waarin mensen door speelgedrag iets nieuws kunnen leren over zichzelf.

Ad Blom

Programmamanager Innovatie | Pieter van Foreest

Master in Science, Beleid en management gezondheidszorg, Erasmus Universiteit

Ad Blom is opgeleid als (kinder)fysiotherapeut en gezondheidswetenschapper (Erasmus Universiteit Rotterdam). Hij is 27 jaar werkzaam geweest als kinderfysiotherapeut en Unitmanager bij Sophia Revalidatie (tegenwoordig Basalt) in Delft. Sinds 2008 is hij werkzaam in de ouderenzorg, bij Pieter van Foreest in Delft en omstreken. Eerst als Manager Kennis en Behandelcentrum en sinds begin 2019 als Programmamanager Innovatie waarin hij zich buigt over het probleem binnen de ouderenzorg. Die bestaat uit de toenemende vergrijzing enerzijds en anderzijds de ontgroening: minder medewerkers die voor de zorg kiezen, dus minder handen aan het bed. Blom wil meehelpen bij het ontwikkelen, uitproberen, testen en onderzoeken van innovaties. En door de (onderzoeks)resultaten te implementeren de problemen aanpakken. De uitdaging van Ad is om werkconcepten te vinden die uiteindelijk de kwaliteit van leven van cliënten verbeteren en de zorgprofessional ondersteunen de complexiteit van de zorg aan te kunnen.

dr. Erwin de

Vlugt

Professor Technologie voor Gezondheid| De Haagse Hogeschool

Master of Science, Werktuigbouwkunde, TU Delft

Erwin de Vlugt studeerde werktuigbouwkunde aan de TU Delft, waar hij vervolgens twaalf jaar werkte als onderzoeker en docent biomechanica en biorobotica. Verder was hij onder meer werkzaam op de afdeling revalidatiegeneeskunde van het Leids Universitair Medisch Centrum. De Vlugt is gepromoveerd op het gebied van mens-machine-interactie en onderzocht de rol van propriocepsis (menselijke bewegingssensoren) tijdens verschillende bewegingstaken. Vanuit zijn passie voor robotica en de gelijkenis met het menselijke bewegingsapparaat ontwikkelt hij apparaten en producten vanuit het perspectief van de mens-machine-interactie. 


Afl. 1: “Doe eens een jodel-les.”

De rol van de ontwerper en maker binnen de wereld van de zorg

‘Careful Conversation’ met Simon van der Linden

In deze podcast vertelt Simon van der Linden hoe hij als ontwerper te werk gaat in projecten binnen de zorg. Wat is de rol als maker binnen de wereld van de zorg? Hoe verhoud je je als kunstenaar tot die wereld? Hoe ga je van autonome kunst op zoek naar toegepaste vormen? Kunnen de spelers van een game de confrontatie met hun gevoel aan in een therapeutische spelcontext?

Monbanda onderzoekt hoe fysieke elementen zoals de stem, ademhaling, fysieke bewegingen in de ruimte geïntegreerd kunnen worden met interactieve componenten binnen gamedesign, zoals schilderen met je stem of VR besturen met je ademhaling. De wereld van de zorg vindt Simon een goede plek om als game designer van betekenis te kunnen zijn. De zorg is interessant door de kaders. De angsten en wensen van de gebruiker worden ingezet om grenzen van het design te creëren. Binnen die grenzen is het een kwestie van ontwerpen, observeren en experimenteren wat werkt. Dan krijgt het waarde als toegepaste kunst. 

Recent is Monobanda actief aan het werk gegaan met de oproep van het Stimuleringsfonds Creatieve Industrie, Chronisch gezond. Hieruit is het project Spiegelstem ontstaan.

Door samen met kinderen met een handicap en/of gedragsproblemen door middel van visualisatie te achterhalen hoe boos ze zijn wilt Monobanda de kinderen stimuleren om over hun boosheid te praten en deze bespreekbaar te maken in hun omgeving. 

Bij het ontwerpproces gaat Monobanda uit van een co creatie van ontwerper, speler, zorgspecialist en onderzoeker. Dit vraagt tijd om te kunnen observeren en het ontwerp te kunnen aanpassen en soms ook ingrijpend te veranderen. Door alle betrokken partijen te betrekken bij het ontwerpproces wordt het eindproduct altijd anders dan vooraf bedacht. 

Voor Monobanda is het de uitdaging om door middel van spel mensen iets te laten doen dat zij nog nooit gedaan hebben en dat ze het daarna ook echt leuk vinden om het spel nogmaal te spelen. 


Afl. 2: “Kom uit je professionele bubbel.”

Innovatie binnen de zorg door middel van Kunst en cultuur

‘Careful Conversation’ met Ad Blom

In deze tweede aflevering vertelt Ad Blom over de innovatie binnen de zorg om vorm te geven aan het toenemende belang van ‘kwaliteit van leven’ als een waarde in relatie tot ‘gezondheid’. Maar hoe doe je dat dan? 

Ad Blom vertelt over hoe kunst en cultuur het welzijn van de cliënt binnen de zorg verbeteren, en waar de zorgprofessionals mee te maken krijgen wanneer waarden in de zorg, zoals welzijn, vrijheid en privacy, voorop komen te staan. Hierbij is persoonsgericht werken nodig om cliënten en bewoners van een zorginstelling te leren kennen en maatwerk te leveren. 

Innovatie binnen de zorg is een lange weg waarin zorgprofessionals serieus hun aanpak moeten veranderen en soms ook een deel van hun autonomie van hun eigen vakgebied moeten opgeven. En bovenal, het kost veel tijd. Wat is de afweging om dit te doen? Hoeveel lekkers en leuks kunnen we de cliënt bieden? Wat is de balans tussen vrijheid en veiligheid?

Het loont! zegt Ad Blom. Het geeft de zorgprofessionals verdieping in hun vakgebied en persoonlijke ontwikkeling. Door de samenwerking van zorgprofessionals met andere disciplines ontstaan er prachtige samenwerkingen in een creatief veld. Welzijnsmedewerkers bereiden samen met kunstenaars sessies voor in dans, muziek en poëzie. Je begint in je eigen vakgebied, maar door co-creatie en te vragen wat er vanuit die andere discipline belangrijk of ‘natuurlijk’ is, ontstaat er een meerwaarde voor de cliënt en/of voor het werkproces. En het meest belangrijke, het welzijn van de cliënt, wordt (sterk) verbeterd.


Afl. 3: “Doe af en toe eens vijf minuten je ogen dicht en luister.”

De inzet van geluid in de zorg vraagt om maatwerk

‘Careful Conversation’ met Erwin de Vlugt

In de derde en laatste aflevering bevraagt Dick Rijken onderzoeker Erwin van de Vlugt. Hoe kan Van de Vlugt, in zijn onderzoek binnen de zorg met ouderen met een psychische aandoening, het beste experimenteren met geluid om het gedrag van de cliënt te kunnen beïnvloeden en de leefomgeving van de cliënt ten aanzien van geluid kan veraangenamen. Het maken van een geluidsontwerp op maat, begint met het begrijpen van de geluidsbelevingswereld van de ander.

Hoe fungeert geluid als (te grote) prikkel en wat is de rol van een onderliggend mechanisme dat het koppelt aan de persoonlijke ervaring van dat geluid? Wat is voor de ontvanger betekenisvol? Zijn er geluiden die we collectief als veilig ervaren? Kunnen we er dan zomaar vanuit gaan dat deze geluiden de wereld van mensen met dementie veraangenamen?

Als je geluid interactief maakt, met welke prikkels moet je dan rekening houden? Wat zijn de criteria? Het is constant zoeken naar de persoonlijke balans tussen de eerdere geluidservaringen van de cliënt, de plek en de context waarin het geluid aanwezig is of juist niet.

Om geluid een belangrijke rol te laten spelen bij de kwaliteit van leven van ouderen met een psychische aandoening is dus maatwerk nodig.  Een geluidsontwerp moet in samenwerking met de cliënt, de hulpverlener, de maker, de onderzoeker en de professionals gebeuren. Samen moeten zij een visie vormen over wat geluid betekent in de zorg die geboden wordt en hoe deze concreet uitgevoerd wordt. Bijvoorbeeld door iedereen schoenen te laten dragen waarvan de zolen nauwelijks geluid maken—of juist wel.