steim | about | concerts | contact | workshops | project applications| products| links
 
Center for research & development of instruments & tools for performers in the electronic performance arts. Laboratory, workshop, international meeting place, artist hotel, production office, live electroacoustic music, DJ's, VJ's, theater and installation makers, video artists and nomad studio. [http://www.steim.nl]

JAARVERSLAG 2007

Korte versie - april 2008 © STEIM   download het volledige jaarverslag 2007

[Inhoudelijk verslag]
[STEIM Highlights]
[Onderzoek en ontwikkeling]
[Overige activiteiten]
[STEIM Structuur]

COLOFON

Teksten: alle medewerkers van STEIM Redactie: Nico Bes, Erika Combée Eindredactie: Michel Waisvisz

[naar begin]

INHOUDELIJK VERSLAG

STEIM is primair een laboratorium voor elektronische muziekperformance en vernieuwende instrumenten. In de beginjaren werkte STEIM exclusief in het domein van de levende elektronische muziek, maar sindsdien heeft het zich ontwikkeld tot een ontwikkelings-en onderzoekscentrum op het gebied van mens-machine-interactie in de podiumkunsten en in de e-cultuur.

Het ontwerpen van interactieve technologie, in de vorm van mensgerichte, sensitieve instrumenten en tools, stond en staat voorop. STEIM gaat uit van de stelling dat technologie moet worden ontwikkeld ten dienste van de menselijke communicatie in kunst en cultuur. Gebruikers staan daarbij centraal en dienen ook een beslissende rol te hebben in het ontwerp van instrumenten en tools. In de loop der jaren hebben dan ook vele `makers` gebruik gemaakt van de kennis en de stimulerende omgeving van STEIM om te werken aan vernieuwende concepten en instrumenten voor persoonlijke expressie. Dit varieert van instrumenten voor live performance tot installaties in exposities en musea die gebruikers op nieuwe manieren laten omgaan met media.

STEIM bestaat al sinds 1969 en is internationaal befaamd, zowel binnen de kunsten als in de wetenschap en industrie. Door te werken met wisselende artistiek leiders, is STEIM er altijd in geslaagd voeling te blijven houden met nieuwe ontwikkelingen op het gebied van muziek en e-cultuur. Verschillende generaties makers hebben zich in de loop der jaren op hun eigen manier verhouden tot de fundamentele uitdagingen van interactieve technologie. Tot op de dag van vandaag bevindt STEIM zich in de voorhoede van deze onderzoeksthematiek.

Werkgebied STEIM

In 2007 werd op de volgende fronten gewerkt:

  • Onderzoek en ontwikkeling

  • De STEIM Touch Mobile tentoonstelling

  • Workshops

  • Concerten

  • Lezingen, voordrachten en andere informatieve presentaties

  • STEIM facilitair: studio, apparatuur en instrumentenpool

  • Advies en informatie

  • Deelname in diverse overlegorganen

[naar begin]

STEIM HIGHLIGHTS 2007

Hier volgt allereerst een overzicht van de bijzondere aspecten van 2007:

Touch Mobile

De realisatie van een eerste versie van de compacte STEIM Touch Mobile tentoonstelling zorgde in 2007 voor een stroomversnelling van activiteiten. Gevoed door de observatie van enthousiaste bezoekers ontstonden ideeën voor verfijning van de interactieve klankinstrumenten. Ook een stroom van ideeën voor andere nieuwe instrumenten was het resultaat. In tegenstelling tot de vroegere STEIM Touch tentoonstelling bestaat Touch Mobile voor het grootste deel uit kleine objecten op verschillende tafels. Eenmaal ter hand genomen worden bewegingen op velerlei wijzen omgezet in muziek. Waar vroeger op simpele wijze klanken gestart konden worden door een druk op de knop en slechts summier konden worden bijgestuurd, is de nieuwe generatie instrumenten veel geraffineerder in het herkennen van bewegingspatronen. Hierdoor is het mogelijk om met simpele sensorconcepten toch een complex en uitdagend klankspel te realiseren. We leerden uit observaties veel over wat wel en niet intuïtief begrepen werd door de bezoekers. We gaan er namelijk van uit dat de bezoekers zonder uitleg zelf explorerend de instrumenten kunnen leren bespelen. Ook onze vorderingen op het gebied van ‘patroonherkenning’ leidde tot nieuwe concepten voor instrumenten die we direct in 2007 aan de tentoonstelling toevoegden en zo publiekelijk konden testen. Dit alles was mogelijk door een reeks van uitnodigingen voor het plaatsen van Touch Mobile. Touch Mobile werd geprogrammeerd in diverse omgevingen variërend van culturele centra tot academische instituten in verschillende Europese landen. De tentoonstelling werd vaak ook gecombineerd met workshops, voordrachten en concerten. STEIM kreeg zodoende uitgebreid de gelegenheid haar werk en ideeën voor een gevarieerd publiek te presenteren. Ook als voorbereiding van het project dat STEIM in de komende jaren hoopt te ontwikkelen, namelijk het realiseren van een archetype instrumentarium voor de elektronische muziek in bredere zin, was deze reeks ervaringen bijzonder vruchtbaar.

STEIM en de Wii

Een verrassing was het verschijnen op de commerciële markt van de zogenaamde Wii game controller. Dit is een onderdeel van een spelcomputer van het merk Nintendo. Het lijkt op een gewone afstandsbediening (trendy uitgevoerd in de witte iPod stijl van Apple computers) maar het hart bestaat uit een accelerometer die bewegingen draadloos omzet in signalen naar de computer. Deze techniek werd reeds jaren toegepast door STEIM in diverse instrumenten. Maar het op de markt komen van een massaal geproduceerd instrument voor een prijs waarvoor kleine instituten als STEIM het nooit kunnen produceren was een godsgeschenk. Want met hulp van dit goedkope instrument en speciaal door STEIM ontwikkelde software kunnen nu veel meer mensen geholpen worden om met deze nieuwe intuïtieve bewegingstechnieken muziekcomputers te bespelen. De Wii controller kan hierdoor worden ingezet voor doeleinden die de fabrikant nauwelijks had bedacht! STEIM organiseerde een eerste Wii miniconferentie met presentaties van componisten/performers, dj’s en dansers die met de Wii aan het pionieren zijn. Dit evenement haalde publiciteit in het wereldwijd verspreide maandblad Popular Electronics!

4th International Mobile Music Workshop 2007

Eén van de bijdragen van artistiek gastadviseur Atau Tanaka was het bij STEIM onderbrengen van de 4th International Mobile Music Workshop 2007. Samen met Waag Society werd deze reizende conferentie op beide locaties georganiseerd. De conferentie geeft een overzicht van uiteenlopende projecten die mobiliteit en muziek als onderwerp hebben. Het is een sympathiek opgezette manifestatie die veelal ook praktisch ingestelde deelnemers bijeenbrengt. Een goede balans van theoretisch werk en mooie werkende instrumenten en performances typeerde deze gemeenschap die wij met genoegen te gast hadden. STEIM werd via deze bijeenkomst ontdekt door een nieuwe generatie makers veelal uit de designwereld en een verlicht academisch milieu afkomstig. Eén van STEIM’s bijdragen was een keynote door Michel Waisvisz. Deze droeg bij tot een lovend verslag gepubliceerd op de door vele jonge makers als toonaangevend beschouwde website http://www.we-make-money-not-art.com . Verdere informatie over de 4th International Mobile Music Workshop is te vinden op: http://mobilemusicworkshop.blogspot.com/

Turntablism

Onder leiding van STEIM’s nieuwe artistiek directeur Takuro Mizuta is veel aandacht besteed aan één van de meest bespeelde elektronische muziekinterfaces: de draaitafel. Takuro is vooral geïnteresseerd in de ontwikkeling van een klankenpallet specifiek afgestemd op de mogelijkheden van het scratchen; in plaats van het gebruik van bestaande grammofoonplaten met muziek van anderen. Ook technische uitbreidingen en verbeteringen van de draaitafel behoren tot zijn werkgebied. In 2007 lag de focus van zijn onderzoek op het inventariseren en beoordelen van commercieel verkrijgbare dj-technologie en het deduceren van bruikbare concepten. Daarnaast werkte hij aan de ontwikkeling van de STEIM JunXionCore met als doel dat deze toegepast kan worden voor nieuwe ontwikkelingen in het Turntablismproject (de JunXionCore is een nieuw stukje hardware dat door STEIM wordt ontwikkeld om sensoren op effectieve manier met computers te kunnen verbinden). Ook organiseerde Takuro diverse concerten en informele

uitwisselingen met vooraanstaande Turntablists. Hieruit werden vele waardevolle adviezen en ervaringen geïnventariseerd. In 2008 hoopt Takuro een grotere manifestatie rond de draaitafel, en STEIM’s specifieke kijk daarop, te organiseren.

STEIM naar buiten

Zoals reeds vermeld presenteerde STEIM zich in 2007 via Touch Mobile op vele plaatsen. Daarnaast gaf STEIM ook workshops en concertpresentaties in samenwerking met diverse externe organisaties. Zo wijdde DEAF in Rotterdam een heel avondprogramma aan STEIM en organiseerde het cultuurcentrum Mains d’Oeuvres in Parijs een twee weken durende STEIM-manifestatie. Tijdens deze manifestatie kreeg STEIM de gelegenheid voor uiteenlopende publieksgroepen haar werk te presenteren: workshops voor kinderen en voor professionelen, speciale workshops in de Touch Mobile tentoonstelling en hardcore STEIMoptredens in de lokale underground club. STEIM presenteerde ook groepsconcerten tijdens Jauna Muzika Festival in Vilnius (LT), 5 days off festival en Night of the Unexpected in Amsterdam. Brown University in Providence, Rhode Island (US) organiseerde een week STEIM voor haar studenten en andere belangstellenden met workshops, een masterclass, voordrachten en concerten. En STEIM verzorgde voor studenten van de Bilgi Universiteit, Istanbul een workshop over STEIM’s specifieke hardwareconcepten voor sensormuziek. STEIM werd tijdens de NIME 2007, de belangrijkste internationale academische conferentie op het gebied van instrumentontwikkeling vertegenwoordigd door Robert van Heumen en Takuro Mizuta. Op de universiteit van Edinburgh (UK) presenteerde STEIM zowel Touch Mobile als verschillende workshops door Frank Baldé en Daniel Schorno en tevens een concert van Takuro Mizuta. Het geheel vond plaats in samenwerking met de MusIC Group (Music, Informatics and Cognition), School of Informatics, Sounddesign en School of Music. STEIM ondersteunde tevens een bijzonder optreden van Tarek Atoui met kinderen uit oorlogsgebieden tijdens de openingsmanifestatie van TodaysArt Festival in Den Haag. Nagenoeg al deze optredens waren ook testruns voor nieuwe instrumenten en artistieke concepten, veel waardevolle ervaringen werden opgedaan en bleken bij analysering inspirerend te werken. Een geheel andere wijze van naar buiten treden was het bouwen van een bespeelbaar STEIM-muziekinstrument in de 3D virtuele wereld Second Life. Tijdens een speciale presentatie in V2_ in Rotterdam in november werd het instrument geïntroduceerd en sindsdien spelen mensen uit de hele wereld met regelmaat op deze ‘Patafone’.

NIP workshopserie

Een nieuwe samenwerking betrof het met Engelse en Portugese partners gezamenlijk organiseren van een serie workshops voor een selectie van virtuoze mediakunstenaars en musici. De workshops vonden plaats in Bristol, Lissabon en Amsterdam. Het werd een Masterclass voor masters waarin de ontwikkeling van een artistieke praktijk met nieuwe sensor interfaces centraal stond. Met name de focus op artistieke waarden en resultaten was voor STEIM een conditie. Het project is inmiddels uitgegroeid tot een collectief van makers dat op eigen kracht verder gaat met het maken van nieuwe podiumwerken. STEIM blijft dit initiatief volgen en zo nodig ondersteunen. Meer informatie is te vinden op: http://newinterfaces.net/nip/

Artistieke leiding

In 2007 trad voor het eerst een driemanschap aan als artistieke leiding. STEIM kreeg in de afgelopen jaren steeds meer behoefte om artistieke inspiratoren uit te nodigen voor korte intense perioden. In Takuro Mizuta, Mazen Kerbaj en Atau Tanaka, werd een ideaal trio gevonden. Takuro Mizuta is een jonge maker afkomstig uit de dj-sector, maar met een geheel eigen manier om klanken te ontwerpen, optimaal afgestemd op zijn eveneens eigen wijze van omgaan met de draaitafels. Hij is zowel thuis in de dj-sector als in de elektro-akoestische muziek en dat geeft hem én STEIM een ingang in nieuwe, welkome, vormen van kruisbestuiving. Mazen Kerbaj maakte naam door tijdens de bombardementen op zijn woonplaats Beiroet te blijven doorspelen. Opnamen daarvan werden op het internet binnen de kortste keren een hit. Zijn zeer minimalistische, akoestische spel is bijzonder op klank gericht. Soms lijkt het meer op elektronische dan op akoestische muziek. Het is juist deze kwaliteit, samen met zijn fenomenaal improvisatievermogen, die hem uiterst geschikt maakte om bij STEIM uitdagende vraagtekens te zetten bij de opvattingen over elektronische muziekesthetiek. Atau Tanaka is reeds jaren een regelmatige gast, als performer, theoreticus en onderzoeker. Hij werkte voordat hij bij STEIM kwam een aantal jaren voor het Sony medialab in Parijs. Atau Tanaka is gespecialiseerd in biosensoren en wijdde op STEIM diverse medewerkers en gasten in in de geheimen van deze nieuwe technologie. De keuze voor twee makers met Aziatische achtergrond is niet toevallig. STEIM ziet toekomstige ontwikkelingen meer uit die hoek komen dan uit andere landen. De netwerken die via beide inspiratoren werden, en worden, aangeboord zijn reeds bijzonder nuttig gebleken. Ook rond het Midden-Oosten ziet STEIM zowel internationaal als nationaal een thematiek die bepalend is en zal zijn voor onze cultuur. Met het artistiek inspiratorschap van Mazen Kerbaj en het project van Tarek Atoui (inmiddels in 2008 één van de drie artistieke inspiratoren van STEIM) hoopt STEIM op organische wijze tot een artistiek uitdagende beïnvloeding van muzikale expressies te komen.

[naar begin]

ONDERZOEK EN ONTWIKKELING

Instrumentale concepten voor Touch Mobile

In 2007 lag de nadruk op het onderzoek naar zo simpel mogelijke hardware interfaces voor het omgaan met klank. Waar STEIM tot nu toe koos voor de zogenaamde multisensoraanpak is deze nieuwe opzet, waar wordt geprobeerd uit de informatie afkomstig van slechts één sensor zoveel mogelijk expressieve inhoud te destilleren, een ware uitdaging gebleken. We verwachten dat het uitdiepen van deze aanpak voor de toekomst een heel arsenaal aan bouwmodules voor nieuwe instrumenten zal opleveren. Juist als het gaat om intuïtief begrip van de werking van deze nieuwe instrumenten leerden wij veel van de praktijktests tijdens de Touch Mobile tentoonstelling. Immers de opzet is juist om het publiek op de instrumenten los te laten zonder uitleg of uitgebreide toelichtingen in geschrift. Het blijkt dat er nogal uiteenlopende benaderingen zijn door het publiek zelf, veelal ook cultuurgebonden. Dit maakt het lastiger om een eenduidig succesvolle aanpak te ontwerpen. Het ontwikkelen van meervoudig interpreteerbare interfaces is een denkrichting die STEIM de komende jaren zal moeten uitdiepen.

Softwareontwikkeling

Ook hier maakte een aanzienlijk aantal van de activiteiten deel uit van het Touch Mobile project. Software werd aangepast of uitgebreid om aan de eisen van de Touch instrumenten te kunnen voldoen. Het betreft hier STEIM’s LiSa en JunXionsoftware die bij nagenoeg alle instrumenten het technische hart vormen. Daarnaast werd aan beide softwarepakketten gewerkt in het kader van ons eigen werkplan en op basis van verzoeken uit de gebruikersgroep. Ook werd een geoptimaliseerde versie van LiSa uitgebracht voor de nieuwe Apple Intel computers. JunXion werd uitgebreid met ondersteuning voor simultaan gebruik van 4 zogenaamde Wii game controllers. Aangezien STEIM hier vrij snel bij was ontstond er extra belangstelling voor onze software. Voor twee grote instrumentontwikkelingsprojecten werden speciale softwareopzetten gecreëerd. Het betreft hier Jan St. Werners Meshbox en Jon Rose’s Ball-project.

Composing the now en Energetica

Door de grote activiteit rond Touch Mobile stonden het Composing the now en het Energetica-onderzoek op een lager pitje. Voor Composing the now werden nieuwe spelopdrachten ontwikkeld voor de Groove sessions. Deze opdrachten breidden de sessies uit met het gebruik van stem: eerste experimenten toonden aan dat de geleidelijke opbouw van speelobjecten naar stemgebruik zelfs de meest schuchtere deelnemer aan het zingen krijgt! Voor het Energetica-project werd onderzoek gedaan naar bestaande instrumenten en technieken om uit spierbeweging energie te onttrekken. Er werd geëxperimenteerd met een opzet waarin een publiek de artiesten voorzag van energie door speciale generatoren te schudden. Veelbelovend was het resultaat, niet alleen door de betrokkenheid van het publiek maar ook door het indringende theatrale aspect ervan. Het STEIM Wonderinstrument in het Gemeentemuseum Den Haag werd als gevolg van publieksobservatie verbeterd en er werd een nieuwe plan ontwikkeld voor een derde verbeteringsronde waarin ook licht en begeleidende video worden meegenomen. Zowel licht als video worden daarin ook via de sensoren van het STEIM Wonderinstrument aangestuurd.

Werkplaats

De werkplaats verleende technische ondersteuning aan de onderzoeksprojecten zoals elders in dit verslag beschreven. In het kader van de ontwikkeling van basisbouwelementen voor sensorinstrumenten werd gewerkt aan de het zogenaamde JunXionCore-systeem. JunXionCore is een nieuwe generatie hardware om sensordata te vertalen in bruikbare muzikale speelopdrachten voor klanksystemen. Het STEIM SensorLab is het oersysteem uit de 80er jaren; daarna ontwikkelde STEIM het JunXion-systeem (een compactere versie daarvan). Inmiddels zijn er veel van dit soort systemen op de markt gekomen, de miniatuurversies daarvan zijn geschikt voor museale toepassingen, maar voor muziekdoeleinden te traag en te simpel. JunXionCore zal hier een krachtiger systeem voor in de plaats zetten, met miniaturisering en betaalbaarheid als cruciale eigenschap. Er werd gewerkt aan diverse specifieke opdrachten van gastcomponisten, performers en opdrachten van buiten. Zo werd het complete sensorsysteem met moderne middelen herontwikkeld voor de reconstructie van De grafische Methode Fiets van Dick Raaijmakers, uitgevoerd in het Muziekgebouw aan ‘t IJ. Voor Jan St. Werner werd een speciaal toetsenbord ontwikkeld voor zijn Meshbox (gerealiseerd met STEIM’s LiSa en JunXion-software). Het toetsenbord is momenteel op testtournee met Mouse on Mars. Voor Jon Rose werden Sensorballen ontwikkeld die door het publiek kunnen worden gemanipuleerd met muziek als resultaat. Voor Barbara van der Vaart van het Slotervaart verpleeghuis werd een sensorinstrument voor het bespelen van slagwerk ontwikkeld, voor gehandicapte bewoners van het verpleeghuis. Voor Yolande Harris werd een GPS-systeem ontwikkeld waarmee afhankelijk van positieveranderingen muziek kan worden gemaakt. Dit instrument is ook bruikbaar in de vorm van een museuminstallatie. Er werd een computersysteem samengesteld en gebouwd om in de loop van 2008 experimenten met Second Life-muziekinstrumenten te kunnen uitvoeren. Jorgen Brinkman die als ontwerper en instrumentmaker verantwoordelijk is voor het bouwen van de meeste van deze projecten, werkte ook aan een vernieuwde uitvoering van het draagbare webinstrument dat enige jaren geleden door Michel Waisvisz en Jorgen Brinkman werd ontwikkeld. Bovenstaande beknopte overzicht geeft een indruk van de variëteit aan werkplaatsprojecten. Tenslotte werden in de werkplaats vele onderhouds-en reparatiewerken uitgevoerd van zowel studioapparatuur als elektronische muziekinstrumenten uit de STEIM-pool.

Projecten

STEIM’s studio’s, werkplaatsen, componistenateliers en gastenverblijf waren wederom nagenoeg fulltime in gebruik voor de diverse projecten (voor overzicht alle projecten zie: Facilitaire activiteiten). Het gebruik van STEIM’s faciliteiten voor experimenten, concertvoorbereidingen en performances blijft een groot aandeel houden in STEIM’s facilitaire activiteiten. Ook zien we dat diverse makers en ensembles graag bij STEIM repeteren om op die wijze ook in technische zin ondersteuning te kunnen vragen voor het optimaal afstemmen van de elektronica. Een groeiend aandeel in de studiobezetting hebben de artists-in-residence, met name degenen die deel uitmaken van de workshops. Aangezien de workshops naast specifiek technische nu ook meer artistieke aandacht geven aan onderwerpen, verspreiden de artists-in-residence zich in het hele gebouw om individueel, maar ook in kleiner samenwerkingsverband, onderzoek te verrichten en korte educatieve opdrachten uit te werken. Technisch gezien is het mogelijk deze veelheid aan projecten te realiseren mede dankzij het feit dat de makers steeds vaker zelf hun eigen instrumenten en computers meenemen. Voor wat betreft algemene ondersteuning, sensorsystemen en software stelt STEIM het benodigde ter beschikking.

[naar begin]

OVERIGE ACTIVITEITEN

Kennisoverdracht

Geleidelijk aan slaagt STEIM erin om de workshops een breder karakter te geven. Waar aanvankelijk de nadruk lag op het leren omgaan met STEIM-software en hardware wordt nu deze kennis ingebed in historische informatie over de STEIMpraktijk en ook in een breder kader van levende elektronische muziek. Daarnaast wordt meer tijd ingeruimd voor samenspel en presentatie van eigen werk van de deelnemers. In 2007 is parallel hieraan een aanvang gemaakt met het ontwerpen van workshops die bedoeld zijn om externe onderzoekers zo effectief mogelijk te laten deelnemen in STEIM’s onderzoeksprojecten. Het gaat hier niet alleen om kennis van technische zaken, maar vooral ook het stimuleren van artistieke denkwijzen die een esthetisch rijpe en visionaire elektronische muziekpraktijk doen groeien. STEIM is verheugd dat naast de onderwijsactiviteiten van STEIM-medewerkers in conservatoria, nu ook structureel in beeldende kunstopleidingen door STEIMvertegenwoordigers wordt onderwezen op het gebied van Interaction Design. (Kristina Andersen in Piet Zwart Instituut en Willem de Kooning Academie).

Manifestaties

In het hoofdstuk STEIM highlights heeft u reeds met de belangrijkste ontwikkelingen kunnen kennismaken. Verdere detailinformatie is te vinden in de overzichtshoofdstukken die verderop in dit jaarverslag volgen. Het inzetten van STEIM-medewerkers om externe STEIM-concerten te geven blijkt goed te zijn voor een meer persoonlijke gezicht voor STEIM. Ook blijkt het de ontwikkeling van een STEIM-stijl te stimuleren. Aangezien de meeste concerten werden gegeven met STEIM-gasten of performers die ons door lokale manifestaties worden aangeboden, kreeg deze ‘stroom’ al snel een vorm die ook op andere podia van zich deed spreken. De concerten-in-huis kregen door het inzetten van STEIM’s nieuwe artistieke directeur Takuro Mizuta nieuwe energie door zijn consequente en avontuurlijke programmering van combinaties van typische elektronicaperformers en componisten versus improviserende musici die met elektronica werken. In het kader van het Composing the now-onderzoek is de inzet om te leren van de improvisatiepraktijk een goede investering gebleken.

Virtuele ‘presence’ van STEIM

STEIM is in 2007 verder gegaan met het ontwikkelen van haar aanwezigheid op het internet. Diverse blogs werden opgericht om verslag te doen van activiteiten op STEIM. Er werd geëxperimenteerd met streaming van live concerten. De resultaten hiervan waren gezien vanuit STEIM’s optiek nog niet bevredigend. De vertraging die optreedt als men verschillende streams wil combineren is muzikaal gezien een zwak punt. De experimenten zullen echter worden voortgezet! Nieuw was de toevoeging van een concert-blog en een project-blog. Dit is bedoeld om een kanaal te openen waardoor STEIM-projectgasten hun ervaringen kunnen delen en anderen daar in mee kunnen lezen. Het is ook bedoeld om STEIM meer exposure te geven zowel in binnen-als buitenland. Een nieuwe aanwezigheid van STEIM op het internet werd opgebouwd in de virtuele wereld Second Life. Het betreft hier het ontwikkelen van een muziekinstrument dat door de bewoners van Second Life live kan worden bespeeld. Het instrument, de Patafone, staat opgesteld op een goed bereikbare locatie en wordt sinds haar inauguratie in november 2007 met regelmaat door bezoekers bespeeld. De zeer beperkte geluidstechnische mogelijkheden van Second Life vormden een uitdaging om met zo weinig mogelijk sensoren een maximale expressie te kunnen bereiken. Het instrument is hopelijk het begin van een reeks instrumenten die een virtuele voortzetting kunnen zijn van STEIM’s Touch Mobile tentoonstelling. Bovendien is het mogelijk dat de tentoonstelling op locaties in de wereld via real life instrumenten wordt gekoppeld aan de online STEIM-instrumenten in Second Life. Ook wil STEIM onderzoeken of speciaal voor haar instrumenten een eigen virtuele wereld kan worden ontwikkeld die hierdoor voor publiek veel toegankelijker en doelgerichter wordt en waarbij muziektechnisch aanvaardbare kwaliteitsnormen worden bereikt.

Verkoop software en hardware

Na een vliegende start stagneerde de verkoop van Kraakdozen in het najaar 2007 doordat een centraal onderdeel niet meer wordt verkocht via de reguliere kanalen. Onderzoek naar een alternatief leidde niet tot succes, het gaat hier immers om technologie uit de 70er jaren! Onlangs werd echter in een winkel in Bergheim (DE) nog een partij van het ontbrekende onderdeel op de kop getikt. Hierdoor zal de verkoop in 2008 in het tweede kwartaal weer kunnen worden hervat. Inmiddels is er een aanzienlijke wachtlijst van gegadigden. De softwareverkoop was bevredigend, ondanks een kleine daling die vermoedelijk het gevolg is van het feit dat in 2007 geen radicaal nieuwe functies aan de sofware werden toegevoegd. Onze ervaring is dat het toevoegen van nieuwe functionaliteit extra publiciteit oplevert en daarmee extra verkoop in de hand werkt. Bovendien werd de nieuwe LiSa-player voor Intel-machines gratis uitgebracht voor bestaande gebruikers, aangezien zonder de vorige LiSa-versie deze player niet kan worden gebruikt. In 2007 werd ook besloten oudere, niet meer door STEIM ondersteunde software zoals BigEye en de LickMachine gratis te verstekken.

Samenwerking

NIP, Bristol Een nieuwe samenwerking werd aangegaan met het NIP, een collectief van kunstenaars, performers en instituten dat onderzoek verricht op het gebied van nieuwe interfaces voor performance. De grote praktische gerichtheid van dit internationale project spreekt STEIM bijzonder aan. STEIM hoopt dit initiatief nog lang te blijven steunen.

V2_, Rotterdam Met V2_ in Rotterdam bestaat al jarenlang een goede relatie en lopen er diverse wederzijdse informatiestromen. In het kader van de viering van het 25-jarig bestaan van V2_ verzorgde STEIM tijdens het DEAF Festival 2007 een STEIMconcertprogramma. Daarnaast nam Kristina Andersen deel in de eerste activiteiten van Patching Zone, een nieuw initiatief van V2_ waarin getalenteerde studenten, makers en andere mediaspecialisten worden ingezet voor het uitvoeren van praktijkopdrachten afkomstig van derden.

Piet Zwart instituut, Rotterdam De samenwerking met het Piet Zwart instituut werd nog eenmaal verlengd. Hier betreft het een studieproject voor de nieuwe-mediastudenten onder leiding van Kristina Andersen op basis van op STEIM ontwikkelde instrumentale concepten.

GRM, Parijs Met de GRM (Groupe de Recherches Musicales) is verder gewerkt aan concepten voor de symbiose van de traditionele elektro-akoestische muziek en de recentere levende elektronische muziek.

Forum Neues Musiktheater, Stuttgart In Stuttgart is een andere politieke groepering aan de macht gekomen wat heeft geleid tot een wisseling van intendanten. De nieuwe intendant heeft gemeend het bijzondere mediacentrum te moeten stopzetten. Samen met de directeur van het centrum Andreas Breitscheid wordt gezocht naar een nieuwe vestiging voor het internationaal gerenommeerde initiatief.

IRCAM, Parijs De langlopende samenwerking met het IRCAM was in 2007 gericht op uitwisseling van technische ontwikkelingen en adviezen.

Waag Society, Amsterdam Met Waag Society vinden regelmatig kennisuitwisselingen plaats. Ook afstemming van cultuurpolitieke concepten werd een belangrijk onderwerp van gesprek.

Instituut voor Sonologie/Koninklijk Conservatorium, Den Haag Met het Instituut voor Sonologie werkt STEIM reeds vele jaren aan het stimuleren van nieuw talent en het ondersteunen van jonge makers. Het STEIMinstrumentarium is er volop in gebruik en enkele medewerkers van STEIM treden er op als docent. STEIM bouwt met de nieuwe leider van Sonologie Kees Tazelaar een goede band op.

Conservatorium van Amsterdam Onder leiding van Jos Zwaanenburg werden compositiestudenten en instrumentalisten individueel begeleid. Met name het toepassen van het STEIM-instrumentarium (LiSa) staat hier centraal. Met enige regelmaat worden de resultaten van deze lessen gepresenteerd tijdens concerten in STEIM.

Hogeschool voor de Kunsten, Faculteit Kunst, Media en Technologie, Utrecht Met de HKU is een technische uitwisseling op gang gekomen: diverse studenten voltooiden op STEIM hun stages. Opmerkelijk blijft het hoge niveau van hun kunnen, waardoor zij met goed resultaat werden ingezet in het ontwikkelen van STEIM-software.

École Supérieure d’Art, Aix-en-Provence Als onderdeel van dit instituut is een officiële studierichting ‘audio-art’ opgericht. ‘Locus Sonus’ is de naam van deze opleiding, de eerste in haar soort. STEIM is vertegenwoordigd in het ‘comité scientifique’ en regelmatig zijn er uitwisselingen van studenten en medewerkers van STEIM. Bovendien wordt er bij de opleiding gebruik gemaakt van STEIM-software.

Gaudeamus/ Night of the Unexpected STEIM droeg uitgebreid bij in de programmering van Night of the Unexpected in Paradiso. De opzet is inspirerend en Night of the Unexpected kan nu worden gezien als één van de meest succesvolle formules op het gebied van de nieuwe ongebonden muziekpraktijk. Gaudeamus is een belangrijke partner in STEIM’s activiteiten ter verbetering van de belangenbehartiging van de elektronische muzieksector.

CNMAT, Berkeley, US Met het CNMAT in Berkeley, Californië, is blijvende uitwisseling over nieuwe communicatieprotocollen voor elektronische muziekinstrumenten. Bovendien wordt informatie uitgewisseld omtrent categoriseringsmethoden voor gebaarherkenning in toekomstige elektronische muziekinterfaces.

Nederlands Instituut voor Mediakunst (NIMK), Montevideo TBA De reguliere uitwisseling op het gebied van agenda’s, techniek en beleidsstandpunten werd onveranderd voortgezet. STEIM en Montevideo maakten bovendien vaker gebruik van elkaars facilitaire mogelijkheden voor de uitvoering van diverse kunstenaarsprojecten.

Culture Lab Newcastle, UK Sally-Jane Norman, voorheen ook artistiek leider van STEIM, leidt dit laboratorium dat onderdeel is van de Universiteit van Newcastle.

Het opstarten van de samenwerking neemt veel tijd in beslag; actief overleg is gaande maar samenwerking op onderzoeksgebied wordt pas in 2008 verwacht.

De volgende samenwerkingen zijn of van tijdelijke aard of potentieel nieuwe samenwerkingsverbanden:

  • Samenwerking met Brown University in Providence, Rhode Island (US) diverse bezoeken; na de eerste STEIM-presentatie is Robert van Heumen er nog twee keer geweest voor workshops en presentaties en een uitwisseling van PHD-studenten is in 2008 opgestart.

  • Gerrit Rietveld Academie, Amsterdam: potentiële samenwerking. STEIM verzorgde een presentatie voor een groep studenten die daarna aan het werk is gegaan met STEIM’s JunXionboards.

  • Met DNK is een samenwerking aan het groeien; de vorm is artist-in-residences bij STEIM en vervolgens concertpresentaties bij DNK.

  • Universiteiten van Lüneburg, Osnabrück, Keulen en Bern: werken aan een seminar over experimentele interfaces, alsmede een test voor `streaming lectures`. We hebben gesprekken gehad met Rolf Großmann, Michael Harenberg, Jin Hyun Kim, Bernd Enders voor verdere samenwerking.

  • Samenwerking met Mediamatic is opgestart, voor het samen organiseren van workshops.

  • Gesprekken met het Muziektheater in Amsterdam voor het organiseren van workshops en het plaatsten van de tentoonstelling.

  • Er werd een overeenkomst gesloten met het CalArts instituut in Californië in verband met stages voor PHD-studenten.

[naar begin]

STEIM STRUCTUUR

Afdelingen en functies

Directie Michel Waisvisz (componist/musicus/uitvinder) is sinds 1981 algemeen directeur van STEIM. Zijn belangrijkste taken zijn het ontwikkelen en bewaken van de continuïteit van het artistieke beleid, het onderhouden van externe contacten en het geven van dagelijkse leiding aan het team van STEIM-specialisten. Hij staat bovendien aan het hoofd van STEIM`s onderzoeksactiviteiten. Daarnaast nemen zijn muzikale activiteiten en concertante lezingen een belangrijke plaats in in de nationale en internationale public relations-strategie van STEIM.

Robert van Heumen, werkzaam als projectbegeleider, maakt eveneens deel uit van de directie van STEIM. Hij houdt zich vooral bezig met de algemene coördinatie binnen STEIM. Ook Robert van Heumen vertegenwoordigt STEIM op binnen-en buitenlandse podia.

In 2007 heeft STEIM voor het eerst gebruik gemaakt van drie verschillende (en gelijktijdig opererende) artistiek inspiratoren/gastdirecteuren. In de eerste plaats is dat Takuro Mizuta. STEIM had hem al goed leren kennen doordat hij in 2005/2006 met een studiebeurs een academisch jaar op STEIM onderzoek had gedaan op de afdeling onderzoek en ontwikkeling. In eerste instantie is hij projectmatig ingezet, maar op 1 oktober van het verslagjaar is hij bij STEIM in dienst getreden. De twee overige artistiek gastdirecteuren in 2007 waren Atau Tanaka (Parijs) en Mazen Kerbaj (Libanon). De concertprogrammering was overwegend in handen van de gastdirectie. Net als andere jaren heeft Robert van Heumen de Local Stop-concertserie geprogrammeerd.

De jarenlange samenwerking met Roland Spekle als STEIM’s concertprogrammeur is eind 2006 in goed overleg beëindigd. Sindsdien wordt hij incidenteel op projectbasis door STEIM ingeschakeld.

Kantoor Het kantoor van STEIM omvat het secretariaat, productie en administratie. Het secretariaat ondersteunt de organisatie in al haar geledingen zowel productioneel en als administratief. Ook beheert zij het documentatiecentrum van STEIM.

Sinds 1 januari van het verslagjaar is Erika Combée, reeds bij STEIM in dienst vanaf 2001, aangetreden als zakelijk leider. Naast de verantwoordelijkheid voor het financiële beleid vallen ook juridische/contractuele zaken en personeelszaken onder haar werkzaamheden.

Tot eind januari was Yula Altchouler bij STEIM in dienst voor secretariaats-en productiewerkzaamheden. Op 1 februari 2007 werd zij opgevolgd door Minouk Konstapel.

De financiële administratie van STEIM wordt uitgevoerd door freelancer Tracy Slack. Voor financiële adviezen maakte STEIM in 2007 gebruik van de diensten van Arenthals Grant Thornton (inmiddels: Grant Thornton), het kantoor dat ook de accountantscontrole doet.

Afdeling faciliteiten en projectbegeleiding De facilitaire afdeling wordt beheerd door Nico Bes. Nico Bes is sinds januari 1971 in dienst bij STEIM. Zijn werkzaamheden omvatten het beheer van de studio’s, ateliers, het gastenverblijf en de instrumentenpool en tevens de planning en het operationeel houden van de werkruimtes, apparatuur en opstellingen. Daarnaast zorgt hij voor de facilitaire ondersteuning van de studio-en ateliergebruikers. Bes houdt zich verder bezig met de bedrijfsveiligheid en het beheer, onderhoud en de beveiliging van de panden.

STEIM heeft twee medewerkers die de studio-en ateliergebruikers in hun projecten begeleiden. Dit zijn Robert van Heumen, reeds genoemd, en Daniel Schorno.

Robert van Heumen is samen met Jorgen Brinkman STEIM’s systeem-en netwerkbeheerder. Daarnaast beheert en ontwikkelt hij de website van STEIM.

Afdeling onderzoek en ontwikkeling Bij de afdeling onderzoek en ontwikkeling wordt, vaak in samenwerking met makers uit diverse disciplines, ontwikkelings-en constructiewerk verricht op het gebied van elektronische muziek-en geluidsinstrumenten. De hardware en softwarespecialisten ontwikkelen door toepassing van actuele computer-en sensortechnologie instrumenten op basis van eigen ontwerpen. Daarbij moeten sommige hardwarewerkzaamheden worden uitbesteed.

De werkplaats kent twee ontwerpers en één instrumentenmaker. Frank Baldé, in dienst vanaf 1986, is softwareontwikkelaar. René Wassenburg, hardware/firmwareontwikkelaar, heeft STEIM halverwege het verslagjaar verlaten. Zijn werkzaamheden zijn deels overgenomen door Takuro Mizuta. Op projectbasis wordt incidenteel met het bedrijfje van René Wassenburg samengewerkt. Voor het overige tracht STEIM gebruikt te maken van stagiairs en worden werkzaamheden zo nodig uitbesteed.

Jorgen Brinkman is vanaf september 1995 in dienst als fijninstrumentenmaker. Hij ontwerpt, bouwt en repareert elektronische muziekinstrumenten.

Stagiairs In 2006 was Saskia Dedembach, student aan de RWTH Aachen University, Computer Science Department, The Media Computing Group in Aken, DE begonnen aan een langdurige stage bij STEIM. De praktijkervaring die zij bij STEIM heeft opgedaan op het gebied van softwareontwikkeling heeft ze o.a. gebruikt voor haar scriptie waarmee ze begin 2008 is afgestudeerd. Gedurende haar scriptieperiode is ze bij STEIM als vrijwilliger blijven werken en ondersteunde ze Frank Baldé bij de softwareontwikkeling.

Tot 5 februari van het verslagjaar heeft Tim Groeneboom, student aan de Hogeschool voor de Kunsten Utrecht, Faculteit Kunst, Media en Technologie, afstudeerrichting Audio Design stage gelopen bij STEIM. Dirk Brandner, van dezelfde opleiding afkomstig, heeft eveneens in 2007 een stageperiode bij STEIM doorgebracht.

Overlegstructuren

Artistieke raad

Deze raad heeft als belangrijkste taak de toetsing en ontwikkeling van het artistieke beleid van STEIM, alsmede het onderzoeks-en ontwikkelingsprogramma. De artistieke raad presenteert haar voorstellen in de stafvergadering ter verdere realisering. Het artistieke overleg dient mede ter coördinatie van de diverse activiteiten van Michel Waisvisz, Frank Baldé, Robert van Heumen, Daniel Schorno en Takuro Mizuta en de overige 2 artistieke gastdirecteuren.

In 2007 is de projectvergadering volledig opgenomen in het takenpakket van de artistieke raad. Het betreft hier het beoordelen van projectaanvragen op hun artistiek/technische gehalte en uitvoerbaarheid. Tevens wordt hier besloten wat de projectondersteuning vanuit STEIM zal inhouden (facilitair, onderzoek/ontwikkeling, personeel, financiën).

In 2006 is de procedure voor de beoordeling van de artist-in-residence-projecten aangepast. Projecten worden nu on-line beheerd in een database. Hierdoor kunnen medewerkers die in verband met STEIM-activiteiten in het buitenland verblijven, toch hun input leveren voor de beoordeling van de aanvragen, hetgeen de continuïteit van de vergaderingen ten goede komt. In 2007 is de online-aanvraagprocedure op een aantal punten verbeterd. Deze procedure werkt nu sneller en ook als een werkbesparende methode om de vele aanvragen te behandelen.

Werkplaatsoverleg

Ongeveer eens per maand wordt in een overleg met de werkplaatsmedewerkers de voortgang van de verschillende projecten besproken. Daarbij komen zaken aan de orde als werkverdeling, technische ontwikkelingsstrategieën, inkoopbeleid, beleid in verband met het uitbestede werk en recente technische ontwikkelingen in de elektronische muziekwereld.

Stafvergadering

Ongeveer eens per maand komt de staf bijeen. De staf van STEIM bestaat minimaal uit de directie van STEIM, de softwareontwikkelaar, de beheerder faciliteiten en een vertegenwoordiger van het kantoor. In deze vergadering wordt de dagelijkse gang van zaken besproken en worden besluiten -ook die tussentijds in informele bijeenkomsten werden genomen -bekrachtigd. Iedere medewerker van STEIM heeft de mogelijkheid bij de stafvergadering aanwezig te zijn of om een buitengewone stafvergadering bijeen te roepen.

Productievergadering

Met regelmaat vindt er productieoverleg tussen de kantoormedewerkers en de artistieke directie plaats om STEIM’s activiteiten in goede banen te leiden.

Plenaire vergadering

Één keer per jaar vindt een plenaire vergadering plaats, waarbij het voltallige personeel aanwezig is. Tijdens deze bijeenkomst wordt vooral aandacht besteed aan de samenwerking tussen de medewerkers en het functioneren ten opzichte van derden. De beleidslijnen en de nieuwe ontwikkelingen worden dan voorgelegd en besproken.

[ nederlands | english ]


STEIM needs your support! > Read the introduction

Online support letter > Help us show the breadth and quality of the network of professionals which really constitute STEIM

Online feedback > Tell us what you'd like to change at STEIM


Documents in Dutch:

STEIM Full annual report 2007 > A report of STEIM's activities in 2007

STEIM studio projects 2007 > A list of STEIM's studio projects in 2007

STEIM meetings 2007 > A list of meetings that took place at STEIM in 2007

Advise Raad voor Cultuur > The advise from the Raad voor Cultuur, published on May 15 2008

Advise Amsterdamse Kunstraad > The final advise from the Amsterdamse Kunstraad, published on April 18 2008

STEIM's response > STEIM's response to the pre-advise from the Amsterdamse Kunstraad

Pre-advise Amsterdamse Kunstraad > The pre-advise by the Amsterdamse Kunstraad sent to STEIM op January 9 2008





steim | about | concerts | contact | workshops | project applications| products| links